Trudności w uczeniu się dzieci są stałym problemem rodziców, nauczycieli i samych dzieci. Oprócz trudności występujących często, niejako w sposób naturalny, w nauce czytania i pisania pojawiają się także trudności specyficzne. Na ich określenie przyjęto używany już powszechnie termin dysleksja rozwojowa.

Dostrzegając problemy wynikające ze specyficznych trudności w uczeniu się dzieci  przedstawimy rodzicom podstawowe informacje pozwalające zrozumieć tę problematykę.

Na początek wyjaśnienie samego pojęcia : 

Dysleksja rozwojowa – to zespół specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania, w uproszczonej formie dysleksja. Określenie – rozwojowa oznacza, że jej symptomy występują na każdym etapie rozwojowym a opisane trudności nie pojawiają się nagle i występują od początku nauki szkolnej. Powinno się je dostrzec już w wieku przedszkolnym i wczesnym wieku szkolnym, choć wówczas jeszcze zazwyczaj mówi się o ryzyku dysleksji. Określenie specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu podkreśla, że występują one u dzieci o prawidłowej inteligencji.

Trudności w czytaniu i pisaniu mogą występować w trzech formach,

w postaci izolowanej (na przykład tylko trudności z nauczeniem się poprawnej pisowni) lub łącznie (kiedy występują jednocześnie dwie lub nawet trzy formy tych zaburzeń).

Są to: Dysleksja (w wąskim rozumieniu) – specyficzne trudności w czytaniu.

• Dysortografia – specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (w tym błędy ortograficzne).
• Dysgrafia – trudności w opanowaniu pożądanego, to znaczy czytelnego poziomu graficznego pisma.

Z reguły mamy do czynienia z pewną konstelacją objawów, która jest uwarunkowana zaburzeniami określonych funkcji, co stanowi o danym typie dysleksji. Wyróżnia się ich wiele. Dla przykładu według Spionek (1965) i M. Bogdanowicz (1978, 2000) wyróżnia się następujące typy:

• dysleksja „wzrokowa” uwarunkowana zaburzeniami rozwoju funkcji wzrokowych i wzrokowo-przestrzennych;
• dysleksja „słuchowa” uwarunkowana zaburzeniami rozwoju funkcji słuchowo-językowych;
• dysleksja „mieszana” (wzrokowa i słuchowa);
• dysleksja „integracyjna” uwarunkowana zaburzeniami współdziałania funkcji;

To wyjaśnia, dlaczego każde dziecko może mieć nieco inne objawy zaburzeń, problemy szkolne oraz wskazuje na potrzebę udzielania mu pomocy z uwzględnieniem jego indywidualnych potrzeb edukacyjnych.

Spotykamy się również  z innym określeniem takim jak ryzyko dysleksji.

Co to jest ryzyko dysleksji?

Badanie psychologiczne pozwala ocenić poziom funkcjonowania intelektualnego. Natomiast w badaniach pedagogicz­nych ustala się, czy trudności w czytaniu i pisaniu występują jednocześnie czy w izolacji, oraz w jakim nasileniu. Ana­lizuje się jakościowo błędy i rodzaj trudności oraz zestawia te dane z pozostałymi wynikami, aby je zinterpretować. Ustala się również stopień opanowania programu nauczania i ewentualny wpływ zaniedbania środowiskowego i dydak­tycznego na umiejętności dziecka.

W wyniku badań stawia się diagnozę ryzyka dysleksji i dysleksji rozwojowej jeżeli:

• stwierdza się prawidłowy rozwój umysłowy,

• występują u dziecka istotne opóźnienia rozwoju funkcji (słuchowo-językowych, wzrokowo-przestrzennych, rucho­wych, integracji tych funkcji), które stanowią podstawę do wykształcenia się umiejętności czytania i pisania,

• występowanie trudności w czytaniu i pisaniu dostrzega się od początku nauki szkolnej,

• objawy są nasilone i długotrwałe, nie ustępują natychmiast po podjęciu terapii pedagogicznej.

Nie rozpoznaje się dysleksji rozwojowej gdy trudności w nauce są:

• wynikiem złego funkcjonowania narządów zmysłu (niedosłuchu lub wady wzroku),

• efektem inteligencji niższej niż przeciętna lub upośledzenia umysłowego,

• skutkiem schorzenia neurologicznego (MPD, epilepsja)

Opracowały:

mgr Anna Szermelek

mgr Marzena Zawadzka